उत्तरपुस्तिका परीक्षणदेखि सम्परीक्षण गर्ने अधिकार परीक्षा केन्द्रलाई

• चैत १८, २०८२ | १८० पटक पढिएको | सीमा संदेश

यो वर्षको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) परीक्षाको परीक्षाफल एक महिनाभित्र प्रकाशित हुने भएको छ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले १५ दिनभित्र परीक्षाफल प्रकाशित गर्न निर्देशन दिनुभएको थियो । तर, व्यस्त कार्यतालिका र प्राविधिक कारणले १५ दिनमा सम्भव नहुने भएपछि एक महिनाभित्र प्रकाशित गर्ने तयारी भएको छ । राष्ट्रिय परीक्षा बोर्डले ४५ दिनभित्र परीक्षाफल प्रकाशित गर्नेगरी शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयमा तालिका बुझाएको थियो ।

स्रोतका अनुसार बोर्डले बुझाएको कार्यतालिका तालिका लिएर मन्त्री सस्मित पोखरेलले प्रधानमन्त्री शाहसँग परामर्श गर्नुभएको थियो । प्रधानमन्त्री शाहले सकेसम्म चाँडै परीक्षाफल प्रकाशित गर्न निर्देशन दिएपछि बोर्डले एक महिनामै परीक्षाफल प्रकाशित गर्न गृहकार्य सुरु गरेको छ ।

बोर्डले परीक्षा सकेलगत्तै सोही परीक्षा केन्द्रबाट परीक्षण गरेको उत्तरपुस्तिका बोर्डलाई बुझाउनुपर्नेछ । अर्थात् केन्द्रमा सबै परीक्षा सकेको भोलिपल्ट सबै विषयको उत्तरपुस्तिका केन्द्रमा बुझाउनुपर्नेछ । कक्षा १० का परीक्षा नियन्त्रक टुकराज अधिकारीले मन्त्रीको निर्देशनअनुसार एक महिनाभित्र परीक्षाफल प्रकाशित गर्नेगरी गृहकार्य थालेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो– ‘निर्देशन प्राप्त भएलगत्तै सोहीअनुसार काम सुरु भइसकेको छ ।’

उच्चस्रोतका अनुसार हिजो मंगलवार बसेको बोर्डको बैठकले उत्तरपुस्तिका परीक्षणसम्बन्धी कार्यविधि तयार गरी छलफल गरेको छ । सम्भवतः केही हेरफेर नभएदेखि एक दुई दिनमा कार्यविधि पारित भई लागू हुने र कार्यविधिमा केन्द्रमै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्ने व्यवस्था हुने स्रोतले बतायो ।

आफ्नै विद्यालयका विद्यार्थीको उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्न नमिल्ने विषय कार्यविधिमा लेखिएको छ । परीक्षामा केन्द्राध्यक्षले कसलाई उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्ने जिम्मा दिने त्यस विषयमा निर्णय गर्नेछन् । केन्द्रका सम्बन्धित विद्यालयका निरीक्षकले फरक विद्यालयको उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्ने व्यवस्था कार्यविधिमा उल्लेख छ । कार्यविधिको मस्यौदामा परीक्षा सकिएपछि नम्बर इन्ट्री, स्क्रुटिङ र सम्परीक्षण गर्नेसम्म सबै काम सकेर बोर्डले परीक्षाफल प्रकाशित गर्न मिल्नेगरी नम्बर पठाउनुपर्नेछ ।

एसईई परीक्षाको उत्तरपुस्तिका परीक्षण र व्यवस्थापन गर्न जिल्लास्थित शिक्षा समन्वय ईकाई, स्थानीय र प्रदेश सरकारलाई जिम्मेवारी तोकिनेछ । स्रोतले नेपाल समाचारपत्रसँग भन्यो– ‘प्रदेश, ईकाई र स्थानीय तहलाई जिम्मेवारी बनाउन यो निर्णय गर्न लागिएको हो ।’ यो निर्णयले केन्द्राध्यक्षलाई बढी जिम्मेवार र जवाफदेही बनाउनेछ ।

अब परीक्षाफल प्रकाशित गर्ने, नम्बर चढाउने, उत्तरपुस्तिका जोगाएर राख्नेसम्मको काम तीन तहको सरकारले गर्नेछ । परीक्षाफल प्रकाशित भइसकेपछि मिसिङ, रिटोटलिङलगायत सबै काम तीन तहले व्यवस्थापन गर्नेछ । त्यसका लागि सफ्टवेयरदेखि पासवर्ड व्यवस्थापन गरी केन्द्रमा पठाउनेछ । कार्यविधिमा सबैभन्दा बढी जिम्मेवारी केन्द्राध्यक्षलाई दिएको छ ।

मन्त्री पोखरेलले बोर्डका उपाध्यक्ष एवं शिक्षा सचिव चूडामणि पौडेल र बोर्डका पदाधिकारीसँग यस विषयमा छलफल गरी सोहीअनुसार तयार गर्न निर्देशन दिनुभएको छ । केन्द्रमै उत्तरपुस्तिका परीक्षण गर्दा परीक्षामा सुधार हुने अपेक्षा शिक्षाविद् र अभिभावकले लिएका छन् ।

शिक्षाविद् प्राडा विद्यानाथ कोइरालाले सरकारले गरेको यो निर्णय स्वागतयोग्य रहेको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो– ‘विदेशमा कहीँ पनि बोर्डले प्रश्नपत्र परीक्षण गर्दैनन्, केन्द्रबाटै सबै काम हुने हो । परीक्षा सुधार गर्न मन्त्री पोखरेलले गर्नुभएको यो निर्णय व्यावहारिक छ ।’ उहाँले सबै केन्द्रमा सीसीटीभी राखिने र बोर्ड र मन्त्रालयले अनुगमन गर्ने भएकोले थप व्यवस्थित हुने अपेक्षा लिएको बताउनुभयो ।

अभिभावक महासंघका अध्यक्ष सुप्रभात भण्डारीले केन्द्रलाई थप जिम्मेवार बनाउन सरकारले गरेको यो निर्णय सकारात्मक भएको बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो– ‘काम सकारात्मक छ, एक महिनामा परीक्षाफल प्रकाशित हुन्छ कि हुँदैन परीक्षाको घडी आएको छ ।’ उहाँले सरकारको यो निर्णयले परीक्षणमा चलखेल होइन व्यवस्थित हुने बताउनुभयो ।

एसईई परीक्षा सुरु हुनु एक दिनअघि कार्यविधि परिवर्तन हुन लागेको हो । परीक्षा भोलि बिहीबारबाट सुरु हँुदै छ । परीक्षामा ५ लाख १० हजार परीक्षार्थी सामेल हुँदै छन् । बिहान ८ बजेबाट सञ्चालन हुने परीक्षामा फरक क्षमता भएका परीक्षार्थीलाई अवस्था हेरेर डेढ घण्टा समय थप गरिएको छ ।

‘परीक्षाका जिल्ला समन्वय ईकाई र प्रदेश सरकारको मातहतमा रहेको प्रदेश परीक्षा बोर्डका अधिकारीले मात्र अनुगमन गर्नेछन् । अनुगमनको क्रममा भीडभाड गर्ने पुरानो परम्परा हटाएका छौं’ –परीक्षा नियन्त्रक अधिकारीले नेपाल समाचारपत्रसँग भन्नुभयो ।