मधेश प्रदेशमा ‘डमी’ उम्मेदवारको बाढी : निर्वाचन आचारसंहिता छल्न र बुथ प्रतिनिधि राख्न स्वतन्त्र उम्मेदवार

• माघ ९, २०८२ | २४८ पटक पढिएको | सीमा संदेश

निर्वाचन आयोगले जारी गरेको आचारसंहितालाई छल्न मधेश प्रदेशमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको नाममा ‘डमी’ खडा गरिएको छ ।

निर्वाचन आयोगको विवरण अनुसार मधेश प्रदेशमा १ हजार ४८ उम्मेदवार मध्ये ५ सय ६४ जनाले उम्मेदवारी दर्ता गराएका छन् । संख्यात्मक रुपमा कूल उम्मेदवारको आधी भन्दा बढी स्वतन्त्र उम्मेदवारी परेको छ । जिल्लागत रुपमा धनुषा जिल्लामा सर्वाधिक १ सय ६ जनाले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका छन् ।

सबैभन्दा कम स्वतन्त्र उम्मेदवारी सप्तरी जिल्लामा परेको छ । निर्वाचन कार्यालयका अनुसार ४२ जनाले मात्र स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका छन् । सिरहा जिल्लामा ८५ जना, बारा जिल्लाबाट ४७ र पर्सा जिल्लाबाट पनि ४७, रौतहट जिल्लामा ७८, सर्लाहीमा ७२ जना र महोत्तरीमा ८७ जनाले स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिएका छन् ।

स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिनेहरुमा कुनै दलको विद्रोही भन्दापनि एउटै दलका कयौं उम्मेदवारहरु रहेका छन् । स्वतन्त्र उम्मेदवारहरु मध्ये सम्बन्धित दलका उम्मेदवारको पक्षमा मतदान हुनु केही दिन मात्र अगाडि समर्थन जनाउने गर्छन् । पार्टीगत उम्मेदवार सरह नै चुनावमा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरुले समेत सुविधा पाउने भएकाले प्रतिस्पर्धामा रहेका उम्मेदवारहरुले उनीहरुको सुविधा उपभोग गर्छन् । प्रतिस्पर्धी उम्मेदवारहरुले नै अधिकांश स्वतन्त्र उम्मेदवार उठाउने गर्छन् ।

बारा जिल्लाको निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ का राजनीतिकर्मी डा. धनञ्जय यादवले स्वतन्त्र उम्मेदवार उठाएर सवारी साधन, मतदानको दिन बुथ प्रतिनिधि र मतगणनामा प्रतिनिधिको संख्या बढाउन मुख्य उम्मेदवारहरुले आचारसंहिता छल्ने गरेको बताए । ‘स्वतन्त्र उम्मेदवारी दिनेहरु मध्ये अधिकांश उम्मेदवार प्रतिस्पर्धी दलका सहयोगी रहने गरेका छन् ।’ उनले भने, दलगत उम्मेदवारहरु भन्दा स्वतन्त्र उम्मेदवार हरुको संख्या बढ्दा पनि दलमा विद्रोह भएको देखिदैन ।

विगतको चुनावहरुमा समेत अधिकांश स्वतन्त्र उम्मेदवारको छापमा दुई अंकको समेत मत ल्याएको थिएन । कतिपय उम्मेदवारको चिह्नमा १० भन्दा पनि कम मत परेको थियो । डमी रहेका स्वतन्त्र उम्मेदवार हरुको चुनावी प्रचारको सुविधा समेत उठाउने दलका उम्मेदवारहरुले त्यसबाट सुविधा पनि उनीहरुले नै लिने गरेका छन् ।

उम्मेदवारको संख्या बढी देखिए पनि मधेशको ३२ वटा निर्वाचन क्षेत्रमा प्रतिस्पर्धा सीमित उम्मेदवारबीच मात्र हुने देखिएको छ । कतिपय निर्वाचन क्षेत्रमा गत चुनावका विजेता र उपविजेताहरुबीच नै प्रतिस्पर्धा हुने देखिन्छ । स्रोतहरुका अनुसार स्वतन्त्र उम्मेदवार उठाउनेमा एमाले अगाडि रहेको छ । प्रतिस्पर्धामा रहेका एमालेका उम्मेदवारहरुले अन्य दलका उम्मेदवारहरुको तुलनामा बढी डमी खडा गरेको देखिन्छ । स्वतन्त्र उम्मेदवारहरुले पनि दलगत उम्मेदवारहरु सरह नै सुविधा पाउने निर्वाचन अधिकृतहरुले बताएका छन् ।

कानुनले सबै उम्मेदवारको समान अधिकार दिएकाले त्यसमा निर्वाचन कार्यालयको कुनै भूमिका नरहने जनाइएको छ । निर्वाचन आयोगले जारी गरेको आचारसंहिता सबै उम्मेदवारका लागि समान रुपमा लागु हुने निर्वाचन अधिकृतहरुले जनाएका छन् । आचारसंहिताको उल्लंघन गर्ने उम्मेदवारलाई कारवाही गरिने व्यवस्था रहेको उनीहरुले जनाएका छन् ।

निर्वाचन आचारसंहिताको अनुगमनका लागि विभिन्न पर्यवेक्षण टोली, प्रहरी, निर्वाचन कार्यालय लगायतको निकायहरु सक्रिय रहने बताइएको छ । निर्वाचन आयोगमा १ सय ३७ वटा राजनीतिक दल दर्ता रहेका छन् । त्यस मध्ये केही यस पटक मात्र दर्ता भएका छन् । देशभरिमै मधेश प्रदेशमा स्वतन्त्र उम्मेदवार सर्वाधिक रहेका छन् ।

दलगत उम्मेदवारको साथमा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरु प्रचार गरेको प्रशस्तै भेटिन्छ । उनीहरुले पाउने सुविधा प्रतिस्पर्धी उम्मेदवारहरुले प्रयोग गर्ने भएकाले आचारसंहिता उल्लंघन समेत गरेको प्रमाण फेला नपर्ने डा.यादवले जनाए । ‘उम्मेदवारले खर्च गर्ने रकम निर्वाचन आयोगबाट निर्धारण गरिएको छ ।’ उनले भने, तर स्वतन्त्र उम्मेदवारहरुले पाउने सुविधा समेत उपभोग गर्दा खर्च निकै बढने देखिन्छ । हुन त मधेश प्रदेशमा चुनाव अत्यन्त महँगो भएको दलका नेताहरुले समेत बताउने गरेका छन् ।

चुनाव खर्चिलो भएको कारण कतिपय नेताहरु चुनावको प्रतिस्पर्धामा भाग नै लिन छाडेका छन् । डा.यादवका अनुसार अधिकांश स्वतन्त्र उम्मेदवारलाई उठाउने दलका पनि सीमित नेताहरुले चिन्ने गर्छन् ।